انواع دهانشویه (mouthwash): بررسی همه دهان شویه ها در 10 دقیقه

ما کلا دو دسته یا دو نوع دهانشویه داریم. به یک دسته اصطلاحا بهداشتی و به دسته دیگر درمانی گفته می شود. دهان شویه های بهداشتی تاثیر موقتی دارند و مشکلات جزئی دهان و دندان مثل بوی بد دهان را از بین می برند. این ها فضای دهان را به مدت محدود و مثلا 4 ساعت خوش بو می کنند، اما به جز این هیچ کاربرد شیمیایی یا بیولوژیکی دیگر ندارند. در عوض دهان شویه های درمانی دارای مواد موثری هستند که برای کنترل یا کاهش شرایطی مثل بوی بد دهان، التهاب لثه، پلاک و پوسیدگی دندان کمک می‌ کنند.

انواع دهانشویه ها را بشناسید …

دهانشویه ها در 2 دسته بندی با کارایی درمانی و زیبایی تقسیم بندی می شوند:

• دهان شویه های درمانی: داخل شوینده های دهانی درمانی موادی وجود دارد که در مجموع باعث شده برای سلامت دهان و دندان ما مفید باشند. با استفاده از این محلول های شستشو دهنده دهان می توان خود را از قرارگیری در مسیر تجربه کردن بیماری های لثه و پوسیدگی دندان دور کرد. همچنین این دسته از محلول شوینده دهان می توانند باعث تقویت مینای دندان برای مقابله با فعالیت باکتری های مضر دهانی شوند.
• دهان شویه های زیبایی: این مورد از محلول های شوینده دهان قادر به کاهش فعالیت باکتری های مضر دهانی جهت کنترل بیماری های لثه یا عفونت نیستند. اما باید بدانید که محلول های شستشوی دهان این دسته بندی قابلیت رفع بوی نامطلوب از دهان را دارند؛ اثربخشی دائمی ندارند.

🧴 دهانشویه کلر هگزیدین

دهان شویه کلر هگزیدین برای کنترل پلاک و التهاب لثه خیلی خوب است. این مورد از انواع دهانشویه با خواص منحصر به فرد خود در زمینه های نابود کننده پلاک های دندانی و ضد عفونی کردن فضای دهان، از بیشترین آمار توصیه جامعه دندانپزشکان برخوردار است. دندانپزشکان بعد از اتمام فرآیند جراحی پریودنتال لثه برای جلوگیری از افزایش التهاب و تجمع آلودگی های بخش تحتانی بافت های متشکل لثه، استفاده از محلول شوینده دهان کلر هگزیدین را برای مدت محدود تجویز خواهند کرد. دلایل بخش ذیل به پاسخ جواب “چرا نمی توان به صورت مداوم و روزانه از محلول شوینده دهان کلر هگزین استفاده کرد؟” می پردازد:

• موثر بر زرد شدن سطوح دندانی
• ایجاد اختلال در فرآیند ترمیم کامپوزیت ها
• اثرگذاری منفی در سطح ونیر کامپوزیت ها
• شکل گیری حالت سوزش در ناحیه مخاط دهان

شاید برای شما هم سوالی مبنی بر “چرا باید 30 دقیقه قبل یا بعد مسواک از دهان شویه کلر هگزیدین استفاده کنم؟” پیش آید. در جواب به این ابهام باید بگوییم که امکان غیر قعال شدن اثرگذاری ماده کلر هگزیدین با سورفاکتانت های خمیر دندان ها حتمی است.

🧴 دهانشویه پراکسید هیدروژن

دهانشویه پراکسید هیدروژن معمولا قوی و تجویزی است. استفاده از محلول شوینده دهان پراکسید هیدروژن برای افرادی توصیه می شود که به دنبال راهکاری برای نابودی لکه های قهوه ای رنگ بر روی سطوح دندانی هستند. البته استفاده روزانه و مداوم آن به هیچ وجه توصیه نمی شود:

• امکان آسیب دیدگی بافت های متشکل لثه
• خطرناک بودن بلعیدن آن

درست است که ماده پراکسید هیدروژن از خاصیت سفیدکنندگی برخوردار می باشد؛ اگر به دنبال راهکاری برای سفید سازی سطوح دندانی هستید، بهتر است با دندانپزشک متخصص مشورت کنید تا بهترین شیوه درمانی ارائه شود. معمولا جامعه دندانپزشکی استفاده از ژل با خاصیت سفید کنندگی یا اجرای فرآیند نابودسازی پلاک های دندانی با لیزر را توصیه می کنند.

🧴 دهانشویه سدیم فلوراید

دهان شویه سدیم فلوراید برای پیشگیری از پوسیدگی دندان و افزایش مقاومت مینای دندان عالی است. جامعه دندانپزشکان استفاده از محلول شوینده دهان را در سنین کودکی برای جلوگیری از شکل گیری بیماری پوسیدگی دندان توصیه می کنند. همچنین دندانپزشکان برای گروه های سنی بزرگسالان استفاده از دهان شویه حاوی فلوراید را برای پیشگیری از شکل گیری حساسیت دندان ها توصیه می کنند.

افرادی که در حال دست و پنجه نرم کردن با خشکی دهان هستند، بیشتر در معرض تجربه کردن پوسیدگی دندان قرار دارند؛ در نتیجه نیازمند ورود ماده فلوراید بیشتری به داخل دهان هستند تا سلامت دندان ها را افزایش دهند. همچنین استفاده از این محلول شوینده دهان برای افرادی که دارای مشکل تنفس دهانی هستند، بشدت توصیه می شوند.

🧴 دهانشویه کلرید ستیل پیریدینیم

دهان شویه کلرید استیل پیریدینیم برای کاهش بوی بد دهان مناسب است. تمرکز ترکیبات محلول شوینده دهان کلرید استیل پیریدینیم بر روی نابودی باکتری های موثر بر انتشار بوی نامطلوب از دهان است. فرمول ترکیبات محلول شوینده دهان مذکور علاوه بر افزایش سلامت لثه، باعث کاهش تجمع پلاک های دندانی می شود. به یاد داشته باشید که نباید از دهانشویه کلرید استیل پیریدینیم به صورت طولانی مدت و دائمی استفاده کرد؛ افزایش تحریک پذیری بافت های متشکل لثه و اعمال تغییرات رنگی سطوح دندان. بلعیدن محلول محلول شوینده کلرید استیل پیریدینیم باعث ایجاد اختلالات گوارشی می شود.

🧴 دهانشویه حاوی روغن های ضروری

محلول های شوینده دهان حاوی روغن های ضروری هم به طور مشابه برای کنترل پلاک و التهاب و ورم لثه خوب هستند. در بیشتر مواقع، محلول های شوینده دهان حاوی روغن های ضروری در مقایسه با دهان شویه های دارای الکل بسیار ملایم تر می باشند.

برای هر مورد از درمان های مشکلات دندانی چه دهان شویه ای مناسب است؟

1️⃣ دهانشویه مناسب برای بوی بد دهان؟

به یاد داشته باشید که دهانشویه اثرگذاری موقتی و گذار برای رفع بوی بد دهان ارائه می دهد. اگر به دنبال شستشو دهنده دهانی هستید که قادر به رفع بوی بد دهان باشد، باید از محلول های حاوی ماده فلوراید (تقویت بافت های متشکل مینای دندان)، ترکیبات نابود کننده فعالیت باکتری های مضر دهانی مانند ستیل پریدینیوم کلراید، کلرهگزیدین و … (از بین بردن باکتری های تولید کننده بوی ناخوشایند دهان)، روغن های ضروری (طراوت بخشی به فضای دهان)، ترکیبات ضد تجمع پلاک (کاهش فعالیت باکتری های مضر) و بدون الکل (جلوگیری از خشکی دهان) استفاده کنید.

محلول های شوینده دهان مناسب برای کنترل و کاهش بوی بد دهان عبارت اند از:

• وی وان مدل هالیتا
• آکوپ مدل (Halitosis)
• میسویک مدل (Deep Clean)
• اورال بی (Lasting Freshness)
• میسویک (Total Care)
• بنسر (Charcoal)
• لیسترین (Total Care)
• سنسوداین (Extra Fresh)

2️⃣ دهانشویه مناسب برای التهاب لثه؟

اگر مشکلی در خصوص بافت های متشکل لثه نظیر شکل گیری حالت التهاب، قرمز شدن نواحی مختلف آن یا خونریزی لثه دارید، دهان شویه هایی انتخاب کنید که مواد ضد پلاک، ضد باکتری، ضد میکروب و یا ضد التهاب لثه در آنها باشد. این محلول های شستشوی دهان قادر به نابودی آلودگی های دندانی هستند و مانند سدی برای جلوگیری از فعالیت باکتری های مضر دهانی عمل می کنند. به یاد داشته باشید که نباید از محلول های شستشو دهنده ای که حاوی الکل باشد استفاده کنید، چراکه باعث تحریک پذیری لثه خواهد شد. به جز این، اگر دندانپزشک به شما بگوید که در معرض خطر التهاب لثه یا عفونت لثه هستید، احتمالاً محلول های شستشوی دهان قوی تری که حاوی کلرهگزیدین هستند را برای شما تجویز می کند.

دهان شویه های مناسب برای کاهش التهاب لثه عبارت اند از:

• دهان شویه کلرهگزیدین 0.2 درصد ایران ناژو
• دهان شویه کلرهگزیدین 0.12 درصد ایران ناژو
• دهان شویه گیاهی ایرشا
• دهان شویه دینی ضدعفونی کننده و ضدالتهاب

3️⃣ دهانشویه مناسب برای عفونت لثه؟

شایان ذکر است که دهان شویه مناسب برای عفونت لثه به عنوان یک ابزار تکمیل کننده جهت تسریع روند بهبودی بیمار شناخته می شود. محلول های شستشو دهنده دهان برای عفونت لثه باید حاوی ترکیبات قوی نابود کننده باکتری های مضر دهانی مانند کلرهگزیدین باشد. همچنین محلول باید قابلیت کم کردن سطح جرم و پلاک های دندانی را داشته باشد. همچنین داشتن خاصیت کاهش دهنده التهاب و عدم داشتن الکل می توانند باعث بهبودی ملتهب بودن بافت های لثه و شکل گیری فرآیند خشکی دهان شوند.

دهان شویه های مناسب برای کاهش عفونت لثه عبارت اند از:

• دهان شویه کلرهگزیدین 0.2 درصد ایران ناژو
• دهان شویه کلرهگزیدین 0.12 درصد ایران ناژو
• دهان شویه گیاهی ایرشا
• دهان شویه دینی ضدعفونی کننده و ضدالتهاب

4️⃣ دهانشویه مناسب برای ارتودنسی؟

در مدت زمان مجهز بودن واحدهای دندانی به بریس های ارتودنسی، تجمع ذرات مواد غذایی، آلودگی، جرم و باکتری های مضر دهانی در نواحی مجاور تجهیزات فرآیند اصلاح ناهنجاری ها افزایش می یابد. شایان ذکر است که در صورت عدم بی توجهی به ویزیت های دوره ای، رعایت تغذیه مناسب و بهداشت دهان، احتمال افزایش مشکلات دهانی نظیر پوسیدگی، ملتهب شدن لثه و شکل گیری لکه های سفید رنگ بر روی سطوح دندانی قابل پیش بینی است. در این دوران باید از دهانشویه های حاوی فلوراید استفاده شود تا بافت های متشکل مینای دندان با گذر زمان ضعیف نشوند. همچنین وجود ترکیبات ضدباکتری مانند ستیل پریدینیوم کلراید یا تریکلوزان باعث کاهش آلودگی های دهانی خواهد شد. نگران نباشید؛ متخصص ارتودنسی معالج شما بهترین راهنمایی لازم را جهت تهیه دهان شویه مناسب برای ارتودنسی ارائه خواهد داد.

محلول های شستشوی دهان های مناسب برای ارتودنسی عبارت اند از:

• دهان شویه ارتودنسی آنتی پلاک ایرشا
• دهان شویه ارتودنسی آنتی پلاک آکوپ
• دهان شویه ارتودنسی وی وان
• دهان شویه جی یو ام

5️⃣ دهانشویه مناسب برای دندان های حساس؟

دهان شویه هایی وجود دارند که می توانند به بی حسی مختصر لثه و دندان و همچنین تقویت دندان ها و عاج آنها کمک کنند تا حساسیت کمتر شود یا تسکین پیدا کند. اگر از حساسیت دندان رنج می برید، به دنبال دهانشویه هایی باشید که در آن مواد سیترات پتاسیم، نیترات پتاسیم، فسفات کلسیم، فلوراید گیاهان و یا فلوراید سدیم ذکر شده باشد. سیترات پتاسیم و نیترات پتاسیم، عاج و اعصاب داخل دندان را بی حس می کند. فسفات کلسیم، سدیم فلوراید و فلوراید استنوس، همگی باعث تقویت دندان ها می شوند و در وهله اول از رسیدن مواد تحریک کننده به عاج جلوگیری می کنند.

محلول های شستشوی دهان مناسب برای دندان های حساس عبارت اند از:

• دهان شویه دندان های حساس ایرشا
• دهان شویه میسویک Sensitive Care Mouthwash
• دهان شویه لایف گارد بزرگسال حساس Red Guard
• دهان شویه سنسیتیو کر میوسیک

نوشته پیشنهادی: برفک دهان چیست و چگونه سرایت پیدا می کند؟

6️⃣ دهانشویه مناسب برای آفت دهان؟

دهان شویه مناسب برای آفت دهان شوینده ای است که حاوی مواد ترمیم کننده مانند اسید هیالورونیک یا آلوئه ورا باشد. این محلول های شوینده دهان با ایجاد یک لایه محافظتی از باکتری های مضر بر روی آفت باعث کاهش تحریک پذیری زخم خواهند شد. آفت دهان تمایل شدید به جذب باکتری های مضر دهانی به خود دارد تا بتواند با تغذیه از آن ها باعث شکل گیری درد شدیدتری شود؛ محلول شوینده های دهانی که حاوی کلرهگزیدین گلوکونات باشد. این محلول های شستشوی دهان به هیچ عنوان نباید دارای الکل باشد، چراکه باعث افزایش آسیب دیدگی زخم و تشدید آن خواهد شد.

دهان شویه های مناسب برای آفت دهان عبارت اند از:

• دهان شویه وی ون گیاهی
• دهان شویه اکسی درم مالیف یا آکسی آفت
• دهان شویه ایرشا کلرهگزیدین

7️⃣ دهانشویه مناسب برای کامپوزیت؟

مهم ترین نکته در رابطه با دهان شویه مناسب برای کامپوزیت عدم وجود الکل و مواد ساینده در ترکیبات متشکل محلول است؛ صدمه دیدگی مواد رزین متشکل لایه های کامپوزیت و نابودی حالت براق ونیر. شوینده دهان مد نظر باید از فرمولاسیون ملایمی برخوردار باشد. لازم به ذکر است که کامپوزیت به معنای دندان جدید نیست؛ باندینگ نصب شده بر روی مینای دندان برای تقویت لایه های دندانی جهت پیشگیری از شکل گیری پوسیدگی یا مشکلات جدی تر. در نتیجه، حضور ماده فلوراید در فرمول محلول های شستشوی دهان مناسب برای کامپوزیت الزامی است.

محبوب ترین دهان شویه های مناسب برای کامپوزیت عبارت اند از:

• دهان شویه میسویک (مدل مناسب برای ونیر کامپوزیت)
• دهان شویه وی وان (مدل مخصوص برای کامپوزیت و لمینت)
• دهان شویه ایرشا (مدل مخصوص برای کامپوزیت)

8️⃣ دهانشویه مناسب برای جلوگیری از پوسیدگی دندان؟

به دنبال دهانشویه مناسب برای جلوگیری از پوسیدگی دندان هستید؟ محلول های شستشوی دهان انتخابی نباید حاوی ماده فوراید برای تقویت بافت های متشکل مینای دندان نباشد. پوسیدگی دندان مشکلی است که با مرور زمان و تضعیف بافت های مینای دندان شکل می گیرد. طبق مطالعات انجام شده، استفاده از دهان شویه های حاوی فوراید باعث کاهش 50 درصدی تجربه کردن بیماری پوسیدگی دندان خواهد شد. همچنین فرمول های محلول های شوینده دهان که حاوی ترکیبات ضدباکتری مانند زینک لاکتات به عنوان گزینه مناسب مطرح می شوند؛ چراکه کاهش دهنده تجمع پلاک دندانی هستند. ترکیبات آمینه هم در نابودی باکتری های تولید کننده مشکل پوسیدگی دندان سهم بسیار زیادی دارند.

دهان شویه مناسب برای جلوگیری از پوسیدگی دندان عبارت اند از:

• محلول شوینده دهان کمفور
• محلول شوینده دهان کرست
• محلول شوینده دهان میسویک
• محلول شوینده دهان اورال بی
• محلول شوینده دهان بنسر
• محلول شوینده دهان بنسر سدیم فلوراید
• محلول شوینده دهان ایرشا
• محلول شوینده دهان پریدکس
• محلول شوینده دهان سنسوداین
• محلول شوینده دهان دیپ کلین پلاس
• محلول شوینده دهان ایروکس

9️⃣ دهانشویه مناسب برای افراد سیگاری؟

دهان شویه مناسب برای افراد سیگاری محلول هایی هستند که باعث از بین بردن و پاک کردن تاثیرات مضر تغییرات رنگی (زرد یا قهوه ای) لکه های دوده سوخت تنباکو از روی سطوح دندانی می شوند. این محلول های شستشو دهان از روغن منحصر به فرد گلیسیرین برای کاهش آلودگی های دندانی، سولفات لاریل سدیم و سدیم بنزوئیک اسید جهت نابودی فعالیت باکتری مضر دهانی، کمی الکل برای اجرای فرآیند سایش پلاک و جرم از روی سطوح دندانی به همراه آب تشکیل شده است.

در حین خرید دهانشویه به چه نکاتی توجه کنیم؟

قبل از اینکه برای خرید دهانشویه اقدام کنید 2 تا نکته را در نظر بگیرید.

• نکته اول: اول اینکه بدانید شوینده های دهان، بسته به فرمولشان ممکن است بدون نسخه خریداری شوند و یا برای خرید آنها حتما نیاز به نسخه دندانپزشک است. به عنوان مثال، شوینده های حاوی روغن های اساسی در فروشگاه ها و داروخانه ها بدون نسخه قابل خریداری هستند. اما محلول های شستشوی دهان حاوی کلرهگزیدین را فقط با نسخه می توان خرید.
• نکته دوم: باید بدانید برای چه مشکل یا معضلی در رابطه با دهان و دندان می خواهید محلول های شستشوی دهان. برای بوی بد دهان، برای خشکی دهان، برای کودکان یا همینطوری برای پیشگیری است؟

نوشته پیشنهادی : بزاق دهان چه نقشی در دهان ایفا می کند؟

نحوه استفاده از دهانشویه به چه صورت است؟

نحوه استفاده از شوینده دهان در 4 مرحله خلاصه می شود:

1. ابتدا دندان ها را با استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید شستشو دهید.
2. از نخ دندان جهت استخراج ذرات مواد غذایی به دام افتاده در بین فواصل دندانی استفاده کنید.
3. 30 دقیقه صبر کنید تا اثربخشی ترکیبات خمیر دندان به درستی اعمال شود.
4. 3 تا 5 قاشق غذاخوری از محلول شوینده فضای دهان را در داخل لیوان اندازه گیری پلاستیکی بریزید (ابتدا دستورالعمل پشت بدنه بطری محلول شستشوی دهان را بخوانید و سپس مقدار لازم از شوینده را در داخل درب مخصوص خود بریزید).
5. به مدت حداکثر 30 ثانیه، محلول شستشو را در داخل فضای دهان بچرخانید و غرغره کنید.
6. محلول شوینده را تُف نمایید.

❌ مضرات دهانشویه چیست؟

مزایای متعدد شوینده های دهان به معنای عدم وجود هیچ ضرری در طولانی مدت برای استفاده از آن ها نیست. دهان شویه ها مانند هر ابزار کمکی دیگری جهت تسریع روند بهبودی و جلوگیری از شکل گیری بیماری های دهانی، ممکن است با عوارض احتمالی همراه باشد که در ادامه به آن ها پرداخته ایم:

ردیف	نوع مضرات	توضیح تکمیلی
1️⃣	آسیب دندانی	– تحریک و تضعیف لایه های متشکل مینای دندان
2️⃣	شکل گیری سرطان دهان	– تثب هشدار جدی در جامعه پزشکی برای جلوگیری از مصرف مکرر محلول های شوینده حاوی الکل
3️⃣	ایجاد زبان مودار سیاه	– استفاده طولانی مدت و دائم از دهان شویه
4️⃣	نشست لکه های رنگی بر روی سطوح دندانی دندان ها	– تامین بیش از اندازه دندان به ماده فلوراید
5️⃣	تضعیف سرعت بهبودی زخم دهانی	– تضعیف فرآیند ترمیم بافت های آسیب دیده با استفاده از شوینده های حاوی الکل
6️⃣	تضعیف سرعت بهبودی ضایعه دهانی	– افزایش فعالیت باکتری های مضر دهانی با استفاده از شوینده های حاوی الکل

اگر هیچ مشکل دهان و دندان نداشته باشیم می توانیم دهان شویه استفاده کنیم؟

حتی اگر هیچ مشکلی در خصوص سلامت دهان و دندان نداشته باشیم هم می توانیم دهانشویه استفاده کنیم. اینجا دیگر بحث پیشگیری و ارتقاء سطح بهداشت دهان و دندان است. می توانیم از محلول های شستشو دهنده دهان حاوی فلوراید که باعث پیشگیری از پوسیدگی دندان و محافظت از مینای دندان است استفاده کنیم. حتی از دهان شویه های حاوی مواد آنتی باکتریال، آنتی میکروبیال، ضد پلاک و … استفاده کنیم.

پاسخ به سوالات رایج دهان شویه