جراحی لثه چیست و چه وقت انجام داده می شود؟

پلاک دندانی ساختار مضری است که با رشد و تکثیر باکتریها شکل می گیرد و معمولا با استفاده از روشهای معمول رعایت بهداشت دهان و دندان مانند مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می توان آن ها را در همان ابتدا نابود کرد. اما اگر پلاک دندانی برداشته نشود و به مدت طولانی روی سطح دندان باقی بماند، باعث ورم لثه می شود و در نهایت بیماری لثه ایجاد می شود که تنها با جراحی قابل درمان خواهد بود. در این مقاله با تعریف دقیق جراحی لثه و انواع آن آشنا خواهید شد و متوجه می شوید چه زمانی به این عمل نیاز خواهید داشت. اگر با بیماری لثه مواجه هستید خواندن این مقاله بیشتر به درد شما خواهد خورد.

جراحی لثه چیست؟

جراحی لثه به مجموعه ای از روش ها و تکنیک های جراحی گفته می شود که جهت معالجه بیماری های لثه به دلیل عفونت باکتریایی انجام داده می شوند. عفونت باکتریایی می تواند باعث التهاب، تورم، قرمزی و از بین رفتن استخوان های اطراف دندان شود. بیماری لثه و پریودنتال هنگامی شروع می شود که باکتری های موجود در دهان به دندان ها و لثه ها متصل شوند. باکتری ها همیشه هستند و می توانند باعث تشکیل پلاک دندان شوند.

انواع بیماری لثه

بیماری لثه در مراحل اولیه خود معمولاً جینجویت یا ژینژویت یا (gingivitis) نامیده می شود. اگر پلاک ها هنوز برداشته نشده باشند، کم کم سفت و سخت شده و در نتیجه آن جینجویت هم پیشرفت کرده و وارد مرحله بعدی بیماری لثه یعنی پریودنتیت می شود.

اگر بیماری لثه فردی بیش از حد شدید شود، با روش های معمول از بین بردن جرم و پلاک، نمی توان آن را برطرف کرد. مگر اینکه عمل جراحی لثه انجام داده شود. در واقع عمل جراحی پریودنتال معمولا در مراحل جدی و شدید بیماری لثه کاربرد بیشتری دارد.

چه کسانی نیازمند عمل جراحی لثه هستند؟

جراحی لثه بر روی مبتلایان به پریودنتیت یا شدیدترین حالت بیماری لثه انجام می شود و  معمولا در بزرگسالان شایع است. این عمل به خصوص در افرادی که بین 30 تا 40 سال سن دارند بیشتر انجام داده می شود. کسانی که بیماری لثه دارند معمولا شرایط مناسبی نخواهند داشت و در خطر آسیب های جدی قرار دارند. بیماری لثه در ابتدا بدون درد و علائم است برای همین فرد مبتلا ممکن است در ابتدا متوجه آن نشود؛ تا زمانی که آسیب جدی به بافت لثه و سلامتی آن وارد شده باشد. با پیشرفت و جدی تر شدن بیماری، علائم نیز کم کم شروع می شوند.

شایع ترین علائم بیماری لثه عبارتند از:

• حساسیت
• خون ریزی
• قرمزی
• ورم
• حساسیت به گرما و سرما
• بوی بد دهان
• درد هنگام جویدن
• بالا رفتن لثه ها یا عقب نشینی آن ها
• مشکل و دشواری حین جویدن غذا

سایر افرادی که نیازمند جراحی لثه هستند

افرادی که در صدد انجام پروسه های رایج دندانپزشکی دندان هستند و همزمان بیماری لثه دارند باید پیش از انجام آن پروسه ها به یک متخصص لثه یا پریودنتیست مراجعه کنند. زیرا بدون یک لثه سالم انجام این پروسه ها به مشکل بر خواهد خورد. برخی از مهم ترین درمان های دندانپزشکی که نیازمند درمان بیماری لثه هستند عبارتند از:

• ارتودنسی دندان
• ایمپلنت دندان
• نصب انواع ونیر دندان مانند لمینت دندان، ونیر کامپوزیت دندان و ….

انواع جراحی لثه چیست؟

تکنیک های انجام عمل متنوع هستند و نوع عمل شما به این بستگی دارد که چه مشکلی در خصوص لثه شما وجود دارد. دندانپزشک و جراح با تشخیص دقیق نوع مشکل، نوع روش جراحی را انتخاب خواهد کرد. 4 روش معمول عمل جراحی لثه در ادامه توضیح داده شده اند.

سوال	فلپ لثه	ترمیم لثه	کاهش بافت لثه	پیوند لثه
مناسب درمان عفونت لثه؟	✅	✅	❌	❌
استخراج بافت های اضافی لثه؟	❌	❌	✅	❌
اجرای پیوند بافت یا استخوان؟	❌	✅	❌	✅
تاثیرگذار در افزایش جلوه بصری لبخند؟	❌	✅	✅	✅
بهبود پس روی یا تحلیل لثه؟	❌	✅	❌	✅
پوششی برای ریشه دندان؟	❌	❌	❌	✅
برداشتن جرم های تجمع یافته زیر لثه؟	✅	❌	❌	❌
مناسب برای لبخند لثه ای؟	❌	❌	✅	✅
کوتاه بودن طول دوران نقاهت؟	✅	✅	❌	✅

1. عمل جراحی فلپ لثه

در این روش، لثه ها از دندان ها جدا شده و بالا زده می شوند. از این روش معمولا برای از بین بردن جرم، تارتار و باکتری های زیر لثه و مابین دندان و بافت نرم لثه استفاده می شود. بعد از بالا زدن و جدا کردن لثه ها از دندان، فضای زیر لثه به خوبی تمیز می شود. بعد از انجام عمل، لثه ها به جای خود بخیه زده می شوند تا بافت لثه محکم تر دندان ها را محاصره کند. محکم دوخته شدن لثه ها به اطراف دهان باعث می شود که باکتری ها نتوانند مانند سابق به زیر لثه نفوذ کنند و خطر ایجاد مشکلات و عفونت های آینده را کاهش می دهد. این نوع جراحی لثه بیشتر برای کسانی انجام داده می شود که پریودنتیت متوسط تا شدید دارند.

2. جراحی ترمیم لثه

در این روش جراحی لثه، جراح یا متخصص پریودنتیست لثه ها را برمی گرداند تا بتواند پیوند استخوانی، غشاها و مواد پروتئینی تحریک کننده بافت را به محل برگرداندن لثه ها اضافه کنند. مواد درج شده زیر لثه ها می توانند به بازسازی بافت لثه کمک کنند و لثه ای طبیعی با ظاهری زیبا و سالم تر ایجاد می کنند.

3. جراحی کاهش بافت لثه

برخی از افراد ممکن است با نزول کردن بافت لثه مواجه باشند؛ یعنی لثه ها بیشتر از حالت طبیعی پایین تر می آیند و روی دندان را می پوشانند. چنین وضعیتی می تواند علاوه بر مشکلات زیبایی، مشکلات متعدد دیگری برای شخص ایجاد کند. ما باید از شر اضافات و بافت غیرنرمال لثه خلاص شویم. برای همین منظور جراح بافت اضافه لثه را برمیدارد. با برداشتن بافت اضافی، طول دندان ها به حالت طبیعی و بلند خود برمی گردد و بازگردانی زیبایی لبخند شخص هم کم کم شکل می گیرد.

بیشتر بخوانید: 👈 لبخند لثه ای چیست و چگونه درمان می شود؟

4. جراحی پیوند لثه

گاهی اوقات ممکن است که خود بافت لثه آسیب دیده باشد. مثلا ممکن است بافت نرمش تحلیل رفته باشد و نیاز به حمایت بافت جدید و پیوندی باشد. ما در این مواقع از سایر بخش های بدن بافت قرض می کنیم و به لثه آسیب دیده پیوند می زنیم. به طور معمول، بافت از کام یا سقف دهان برداشته می شود. این عمل جراحی لثه می تواند به نوعی مشابه روش بالا باشد که به منظور زیبایی هم صورت می گیرد؛ زیرا می تواند ریشه دندان ها را بهتر پنهان کرده و حمایت کند.

مراحل انجام جراحی لثه چیست؟

جراحی پریودنتال جهت درمان بیماری های ژینژیویت و پریودنتیت لثه اجرا می شود. مراحل جراحی لثه شامل 6 گام هستند:

1. معاینه بیمار برای بررسی اولیه

پیش از اجرای عمل جراحی پریودنتال، متخصص پریودنتیست ابتدا به ارزیابی وضعیت سلامت دندان ها و بافت های متشکل لثه می پردازد. وی جهت کسب اطلاعات بیشتر از جزئیات بیماری، احتمال دارد که اجرای رادیوگرافی (تصویربرداری) عکس دندان را برای مطلع شدن از شدت پیشرفت بیماری الزامی طلقی کند.

📝 بیشتر بخوانید: آخرین هزینه عکس دندان در سال 1404 چقدر است؟

2. تزریق داروی بی حسی موضعی

کادر کلینیک دندانپزشکی با تزریق داروی بی حسی موضعی در نواحی بافت های لثه و واحدهای دندانی باعث عدم تجربه کردن کوچک ترین احساس دردی در مدت زمان اجرای جراحی می شوند.

3. ایجاد برش بر روی بافت های لثه

دندانپزشک جهت دسترسی به نواحی عمیق تر ساختار داخلی لثه برای نابودی عفونت شکل گرفته، چندین برش بر روی بافت های متشکل آن می زند. در واقع دندانپزشک متخصص، با اجرای فرآیند برداشتن بافت های متشکل لثه از روی سطوح دندانی، میزان دسترسی به کانال های ریشه دندان را افزایش می دهد.

4. استخراج بافت های دچار صدمه دیده و پاکیزه سازی فضای ریشه های دندانی

جراح دندانپزشک تا به الان از مراحل جراحی لثه توانسته است بدون کوچک ترین مشکلی، بافت های متشکل لثه را از روی سطوح دندانی بردارد. دسترسی وی برای اجرای عملیات پاکیزه سازی جرم های تجمع یافته و ذرات لایه های عفونی شکل گرفته در کانال های اعصاب و ریشه دندان ها تکمیل شده است. کادر درمان شروع به نابودی عفونت و باکتری های مضر دهانی می کند تا ناحیه تحت درمان و جراحی کاملا پاکیزه شود. بنا به صلاح دید جراح دندانپزشک معالج شما، وی تصمیم می گیرد که آیا بیمار نیازمند استخراج بافت های آلوده شده قسمت لثه است یا خیر؛ سطح صدمه دیدگی بافت های متشکل لثه باید سنجیده شود.

5. اجرای عملیات بافت های پیوندی برای بازسازی مجدد لثه

بعد از به اتمام رساندن عملیات پاکسازی ساختار داخلی لثه و دندان، احتمال دارد که جهت بهبود خسارات وارد شده به لثه نیازمند پیوند بافت باشید. مکانیسم فرآیند بافت های پیوندی باعث ترمیم بافت های دچار صدمه دیدگی لثه خواهد شد. اجرای این عملیات بستگی به سطح آسیب دیدگی لثه ها دارد.

6. بخیه زدن و بستن لثه برش خورده

در آخرین مرحله از مراحل جراحی لثه، جراح معالج به انجام فرآیند بخیه زدن برای بستن ناحیه برش خورده می پردازد. انتخاب بین بخیه های جذبی و غیرجذبی بر عهده جراح دندانپزشک معالج است؛ این اقدام بعد از مشاهده کردن سطح و شدت عفونت شکل گرفته صورت می گیرد. بخیه ها به تسریع روند بهبودی کمک بسزایی می کنند؛ چراکه باعث قرارگیری صحیح لثه در موقعیت مکانی خود می شود.

دوره بهبودی جراحی لثه چگونه است؟

بیش از 90 درصد بیماران، بعد از اجرای جراحی پریودنتال نیازمند انجام دستورالعمل های مراقبتی خاصی برای تسریع روند بهبودی و التیام زخم ناحیه جراحی هستند. مصرف منظم آنتی بیوتیک ها در سر زمان مقرر، پاکیزه سازی فضای دهان به کمک محلول های ضدعفونی کننده جهت نابودسازی باکتری های مضر دندانی و اجرای دستورالعمل های بهداشتی دهان مانند مسواک زدن و نخ دندان کشیدن منظم برای جلوگیری از شکل گیری عفونت حائز اهمیت است. در صورت مشاهده ورم لثه یا تجربه کردن احساس درد و ناراحتی تا چندین روز پس از اجرای جراحی نگران نشوید؛ کافیست داروهای تسکین دهنده تجویزی از سوی جراح دندانپزشک معالج را مصرف نمایید.

به چه نکات مراقبتی بعد از جراحی لثه باید توجه کنیم؟

انتخاب بهترین متخصص ترمیمی و زیبایی دندان در این نقطه نمایان می شود؛ برای جلوگیری از تضعیف شدن روند بهبود بیماری لثه، دندانپزشک معالج باید اهمیت نکات مراقبتی را یادآوری کند. طبیعی است که اگر بیماران نسبت به رعایت دستورالعمل های مراقبتی بی توجهی نمایند، طول مدت زمانی دوره نقاهت افزایش خواهد یافت. به یاد داشته باشید تا زمانی که دوره بهبودی به اتمام برسد، نباید به اجرای انواع روش های سفید کردن واحدهای دندانی فکر کنید. مهم ترین مراقبت هایی که باید بعد از جراحی لثه رعایت نمایید عبارت اند از:

• خونریزی لثه: خونریزی لثه بعد از اجرای جراحی پریودنتال تا زمانی طبیعی است که شدت خونریزی زیاد نباشد و به صورت مکرر ادامه دار نشود. باید به مدت 60 دقیقه بعد از جراحی پریودنتال از گاز استریل استفاده نمایید تا به شکل گیری لخته خون کمک کنید. همچنین می توانید از پانسمان های مخصوص جراحی استفاده نمایید تا مانند مانعی برای جلوگیری از شکل گیری خونریزی لثه عمل کند.
• نوشیدن مایعات: نوشیدن مایعات تا 24 ساعت ابتدایی بعد از اجرای عمل پریودنتال لثه به کمک نی ممنوع است. مایعات داغ باعث افزایش درجه دمای فضای دهان می شود؛ این حرارت باعث تضعیف لخته خون شکل گرفته خواهد شد. به یاد داشته باشید که مایعات گازدار هم اثرگذاری منفی به همراه دارد. همچنین مصرف آب میوه های غیرطبیعی ممنوع است؛ چراکه قند داخل ترکیبات این دسته از نوشیدنی ها قادر است به ناحیه جراحی آسیب برساند.
• استعمال دخاینات و مصرف الکل: ممنوعیت استعمال دخاینات و مصرف الکل را جدی بگیرید؛ چراکه دود، گرما و ترکیبات دخاینات قادر است سطح التهاب لثه را افزایش دهد و باعث تجمع مجدد جرم های دهانی شود. مصرف الکل باعث آسیب دیدگی به ساختار داخلی دندان خواهد شد؛ محل جراحی بهبودی کامل نیافته است. در چنین شرایطی، قدرت نفوذ ترکیبات الکلی برای آسیب رساندن به ساختار داخلی دندان بسیار بیشتر است؛ چراکه مسیر ورود به داخل دندان از طریق زخم جراحی مهیا شده است.
• تغذیه مناسب: سعی کنید مواد غذایی با بافت سفت و سخت میل نکنید. دندانپزشکان توصیه می کنند که تا 48 ساعت ابتدایی به مصرف سوپ و بستنی بپردازید تا از اعمال فشار به ناحیه تحت جراحی جلوگیری شود.
• دهانشویه: تا 7 روز ابتدایی روند بهبودی بعد از عمل پریودنتال لثه، بیمار موظف است از دهانشویه برای شستشوی فضای دهان جهت از بین بردن باکتری های مضر استفاده نماید. همچنین توصیه می شود که جهت دستیابی به نهایت اثرگذاری محلول شستشو دهنده دهان باید 4 دفعه در طول روز از دهانشویه استفاده نمایید.
• داروهای تجویزی: تمام داروهای تسکین دهنده و آنتی بیوتیک های تجویزی جهت کاهش سطح التهاب و نابودی عفونت مصرف شود.

خطرات احتمالی و عوارض جراحی لثه چیست و چطور باید با آن ها مقابله کرد؟

توجه به 3 نکته بعد از اجرای جراحی پریودنتال حائز اهمیت است:

• بعد از عمل جراحی پریودنتال بیمار ممکن است تا چند روز درد خفیف و کمی احساس ناراحتی تجربه کند. خوشبختانه برای برطرف کردن این مشکل می توان از داروهای غیراستروئیدی، ضدالتهابی و ضد درد مثل ایبوپروفن استفاده کرد تا درد و ناراحتی را تسکین داد.
• برای گذراندن بهتر دوره نقاهت بعد از جراحی لثه استفاده از آنتی بیوتیک ها و همچنین دهانشویه های حاوی مواد آنتی باکتریال یا ضدباکتریایی می تواند فوق العاده مفید و موثر باشد. استفاده از این گزینه ها می تواند روند درمان را تسریع ببخشد و بروز آلودگی و عفونت زخم را تا حد چشمگیری کاهش بدهد.
• بعد از عمل، این امکان وجود دارد که برخی از افراد دچار خونریزی شوند. برای اینکه از بروز خونریزی بعد از عمل مواجه نشوید، بهتر است از انجام فعالیت های سنگین خودداری کنید و تا التیام کامل لثه ها کارهای سنگین را کنار بگذارید.

چگونه باید از بروز بیماری لثه پیشگیری کرد؟

رسیدگی به بهداشت دهان و دندان می تواند مهم ترین و بهترین روش برای پیشگری از بیماری لثه باشد. برای همین منظور از مراجعه پیشگیرانه به دندانپزشک می تواند شما را از وجود این بیماری مصون نگه دارد. با این وجود در برخی افراد حتی اگر به بهداشت دهان و دندان رسیدگی کنند، تحت تاثیر برخی فاکتورها می توانند به بیماری لثه مبتلا شوند. ژنتیک، برخی داروهای خاص، بیماری های مزمنی مثل دیابت، بارداری و … مواردی هستند که خطر ابتلاء شخص به بیماری لثه را حتی با وجود شستشوی منظم دندان ها و مراقبت از آن ها افزایش می دهند.

پاسخ به سوالات رایج