هر گونه حساسیت یا درد دندان می تواند نشان از یک مشکل جدی باشد و نباید به هیچ عنوان درمان آن را پشت گوش بیندازیم. در صورتی که دندانی دچار پوسیدگی شدهباشد و آن را به حال خود رها کنیم، در واقع بستر مناسبی برای ایجاد عفونت دندان فراهم کردهایم.
عفونی شدن دندان علاوه بر مشکلات لحظه ای مثل درد و ورم، ممکن است به سایر نقاط بدن هم سرایت کند و باعث بروز عوارض خطرناکی شود. بنابراین توصیه می کنیم که یک یا چند دندان خراب یا آسیب دیدهدارید و حتی عفونت دندان بدون درد است، مراجعه به دندانپزشک را در اولویت خود قرار دهید. چرا که علائم دیگری مثل بوی بد دهان، طعم ناخوشایند در دهان و … هم می توانند نشان از عفونت دندانی باشند.
جدول خلاصه عفونت دندان در یک نگاه
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| تعریف عفونت دندان | عفونت دندان (آبسه دندانی) تجمع چرک ناشی از باکتریها در ریشه دندان یا لثه است که معمولاً بهدلیل پوسیدگی، ترک دندان یا بیماری لثه ایجاد میشود. |
| انواع عفونت دندان | 1️⃣ آبسه پریآپیکال (در نوک ریشه دندان) 2️⃣ آبسه پریودنتال (در لثه و استخوان اطراف دندان) 3️⃣ آبسه لثهای (فقط در بافت لثه) |
| علائم شایع | 🔹 دنداندرد شدید و ضرباندار 🔹 تورم لثه، صورت یا فک 🔹 حساسیت به گرما و سرما 🔹 بوی بد دهان یا طعم بد 🔹 تب و بیحالی |
| علائم خطرناک (اورژانسی) | 🚨 تورم شدید صورت یا گردن 🚨 تب بالا 🚨 مشکل در بلع یا تنفس 🚨 انتشار درد به گوش یا گردن |
| دلایل ایجاد عفونت | 🔸 پوسیدگی عمیق دندان 🔸 ترک یا شکستگی دندان 🔸 درمان ناقص دندان (مثل عصبکشی ناقص) 🔸 بهداشت ضعیف دهان و دندان |
| عوامل افزایشدهنده خطر | 🔹 مصرف زیاد قند🔹 سیگار کشیدن🔹 خشکی دهان🔹 ضعف سیستم ایمنی |
| درمانهای خانگی (موقتی) | ⚠️ فقط برای کاهش درد، نه درمان قطعی 🔹 شستشو با آبنمک ولرم 🔹 کمپرس سرد روی صورت 🔹 مصرف مسکن (مثل استامینوفن)❌ ترکاندن آبسه ممنوع |
| درمانهای پزشکی | 🦷 تخلیه آبسه توسط دندانپزشک 🦷 عصبکشی 🦷 آنتیبیوتیک (در صورت نیاز) 🦷 کشیدن دندان (در موارد شدید) |
| آنتیبیوتیکها (فقط با نسخه) | 💊 آموکسیسیلین💊 کلیندامایسین💊 مترونیدازول |
| عوارض عدم درمان | ⚠️ گسترش عفونت به فک، سینوس یا مغز ⚠️ سپسیس (عفونت خون – بسیار خطرناک) |
| راههای پیشگیری | ✅ مسواک ۲ بار در روز✅ نخ دندان روزانه✅ چکاپ منظم دندانپزشکی✅ کاهش مصرف شیرینی |
عفونت دندان چیست؟
درگیر شدن عصب دندان در اثر پوسیدگی دندان، تجمع باکتری در ریشه دندان و …. را عفونت دندان می گویند. به هیچ عنوان عفونت دندان بدون مقدمه و به یکباره اتفاق نمی افتد. بلکه یک فرایند طولانی مدت از تخریب تاج دندان تا نواحی داخلی دندان است که در مرحله آخر به محل تماس دندان و لثه پیشروی می کند. اینکه درمان عفونت دندان را در چه مرحله ای آغاز کنید، بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا در صورتی که برای درمان دیر اقدام کنید نیاز به عصب کشی دندان دارید.
عفونت دندانی در مراحل اولیه درد زیادی را ایجاد می کند و عوارض بعدی آن حتی در صورت از بین رفتن درد هم ادامه پیدا می کند. این عوارض عبارتند از بوی بد دهان، احساس طعم ناخوشایند در دهان، بی حالی و تب. به طور کلی در صورتی که دندانی که دچار پوسیدگی شدهاست را درمان نکنید، منجر به عفونت دندان و لثه می شود که ممکن است به سایر بخش های بدن هم سرایت کند.
علت عفونت دندان چیست؟
این مشکل می تواند تحت عوامل مختلفی اتفاق بیفتد که یکی از این عوامل عدم درمان پوسیدگی دندان است. مورد بعدی مربوط به افرادی می شود که حساسیت دهان و دندان دارند. همچنین درمان کانال ریشه که قبلا انجام شده نیز می تواند یکی از دلایل ایجاد عفونت دندانی باشد.
در واقع به طور کلی هر گونه عارضه داخلی یا سطحی که فضا را برای تجمع باکتری ها در بین دندان ها و لثه فراهم می کنند، عاملی برای ایجاد عفونت در دندان خواهند بود.
به نقل از mayoclinic.org
Bacteria enter through either a dental cavity or a chip or crack in the tooth and spread all the way down to the root. The bacterial infection can cause swelling and inflammation at the tip of the root.
ترجمه فارسی : باکتریها از طریق حفره دندان یا لبپریدگی یا ترک دندان وارد میشوند و تا ریشه گسترش مییابند. عفونت باکتریایی میتواند باعث تورم و التهاب در نوک ریشه شود.
علائم عفونت دندان چیست؟
- حساسیت به مواد غذایی یا نوشیدنی های گرم و سرد؛
- ایجاد درد شدید در ناحیه ریشه دندان که حتی با مصرف مسکن ها تسکین پیدا نمی کنند و درد در یک بازه زمانی تشدید می شود و مجددا کاهش پیدا می کند.
- تغییر رنگ دندان به نسبت سایر دندان ها؛
- ورم شدید در ناحیه لثه، فک و صورت؛
- احساس بو و طعم بد در دهان؛
در کنار این علائم، سایر علائم مثل دندان درد شبانه، عدم توانایی در باز کردن دهان، درد در هنگام جویدن غذا و … نیز می توانند از نشانه های عفونی شدن دندان ها باشند.
روند عفونی شدن دندان ها
- هر گونه مشکلی که در دندان و لثه ایجاد شود و درمانی صورت نگیرد، می تواند شروع روند عفونی شدن دندان ها باشد.
- عدم رعایت بهداشت دهان و دندان هم می تواند باعث شروع روند عفونی شدن دندان ها شود.
- یکی دیگر از عواملی که موجب عفونی شدن دندان ها می شود، برخی درمان ها یا مصرف داروهای خاص است. برای مثال احتمال عفونت دندان عصب کشی شده زیاد است.
- روند دراز مدت عفونی شدن دندان ها تحت تاثیر سایر عوامل مثل تغذیه نامناسب به همراه قند بالا مانند مصرف زیاد نوشابه ها و انواع شیرینی جات اتفاق می افتد.
- بالا رفتن سن هم می تواند منجر به عفونی شدن دندان ها شود.
روش های پیشگیری از عفونت دندان
طبیعتا برخی عوامل مثل افزایش سن را ما نمی توانیم کنترل کنیم، اما با رعایت بهداشت دهان و دندان و همچنین رژیم غذایی مناسب می توانیم روند عفونی شدن دندان ها را به تعویق بیندازیم. از جمله مواردی که می توانید برای پیشگیری از عفونی شدن دندان ها انجام دهید عبارتند از:
- عدم استعمال دخانیات
- حداقل یکبار در روز از نخ دندان استفاده کنید
- مسواک صحیح و استفاده از خمیردندان های دارای فلوراید
- رژیم غذایی مناسب با میزان مصرف قند پایین
- محدود کردن مصرف نوشیدنی های گازدار از رژیم غذایی
- مصرف میوه و سبزیجات در رژیم غذایی روزانه
- غرغره کردن آب نمک در شرایط عدم دسترسی به مسواک
روش های درمان عفونت دندان
با توجه به فاکتورهای مختلفی مثل محل دقیق عفونت، شرایط عفونت، شدت عفونت، شرایط جسمی فرد در برابر عفونت مثل تب و … می توان روش های درمانی مختلفی را برای از بین بردن عفونت دندان اتخاذ کرد. از جمله روش های درمانی پزشکی دندان عفونی شده عبارتند از:
عصب کشی یا روت کانال دندان
در صورتی که عفونت در عمق دندان باشد، نیاز به انجام عصب کشی یا روت کانال دندان است.
آپیکوکتومی
در برخی موارد عصب کشی دندان برای درمان عفونت دندان کافی نیست و دندانپزشک فرآیند تکمیلی درمانی مثل آپیکوکتومی را انجام می دهد. در این روش مقداری از لثه باز می شود تا ریشه انتهایی دندان که عفونی شدهاست به همراه بافت عفونی اطراف آن خارج می شود.
آنتی بیوتیک ها
استفاده از آنتی بیوتیک ها برای کنترل عفونت و جلوگیری از گسترش از آن به سایر نواحی بدن تجویز می شود. البته ممکن است از این داروها در کنار سایر روش های درمانی مانند عصب کشی دندان نیز استفاده شود.
درمان خانگی عفونت دندان
دندان عفونی را نمی توان با روش های خانگی درمان کرد. اما در صورت عدم دسترسی به کلینیک دندانپزشکی می توانید با روش های درمان خانگی عفونت دندان تا حدی درد دندانی و ورم را کاهش دهید. از جمله این روش های درمانی عبارتند از:
- استفاده از دهانشویه برای شستشوی دهان
- غرغره کردن آب ولرم با نمک و آبلیمو
- استفاده از مسکن های بدون نسخه برای کاهش درد دندان
- استفاده از کمپرس سرد با کاهش ورم صورت
- مصرف دمنوش های تسکین دهنده مثل دمنوش گل داوودی
- گذاشتن زردچوبه یا زنجبیل روی دندانی که عفونی شدهاست.
عوارض عفونت دندان چیست؟
از جمله عوارض عفونت دندان عبارتند از:
1. آبسه دندان
به کرات پرسیده می شود که آیا عفونت دندان باعث مرگ می شود؟ در جواب این سوال باید بگوییم که در برخی موارد خاص ممکن است عفونت دندان به دلیل ضربه ناگهانی یا شرایط خاصی رخ دهد که در چنین شرایطی به تعویق انداختن درمان می تواند بسیار خطرناک باشد و حتی منجر به مرگ فرد می شود. علائم این نوع آبسه دندانی که در پشت دهان ایجاد می شود عبارتند از: تورم در گلو به همراه درد، تب، عدم توانایی در بلع و ….
2. سلولیت
یکی از نشانه های عفونت دندان کودکان، ایجاد سلولیت است. در این حالت عفونت برخلاف آبسه در یک جا باقی می ماند و نشانه های آن می تواندبوی بد دهان، حالت تهوع، استفراغ و تب و لرز باشد.
3. سپسیس
در صورت عدم درمان، عفونت وارد خون می شود که منجر به بروز بیماری سپسیس می شود. در این بیماری بدن در واکنش به عفونت علائمی مثل هذیان گویی، بالا و پایین شدن دمای بدن، ضربان قلب بالا، کاهش سطح هوشیاری، افزایش تعداد تنفس، احساس درد در دست، پا و ستون فقرات را نشان می دهد.
4. استئومیت (عفونت استخوان)
یکی از عوارض خطرناک عفونت دندان وارد شدن آن به خون، درگیر کردن استخوان ها است که به آن استئومیت یا عفونت استخوان گفتهمیشود.
5. کیست دندان
کیست دندان در اثر عفونی شدن دندان ممکن است اتفاق بیفتد که به دلیل تجمع مایع در حفره پایینی دندان ایجاد می شود. در صورتی که عفونت دندان سریع تشخیص دادهشود با دارو قابل درمان است در غیر این صورت نیاز به جراحی پیدا می کند.
🦷 خواندن این مقاله را فراموش نکنید:
پاسخ به سوالات متداول
اگر عفونت درمان نشود ممکن است در دهان گسترش یابد و سبب التهاب لثه ، پوسیدگی دندان ، تب و یخش عفونت به سینوس ها شود .
برای عفونت دندان بهتر است غذاهای نرم و کمقند بخورید، مثل سوپ ولرم، ماست، پوره، تخممرغ، میوه و سبزیجات نرم و آب کافی بنوشید.
اگر درمان پالپ دندان آنقدر نادیده گرفته شود که وارد جریان خون گردد در این صورت ممکن است این اتفاق نادر رخ دهد .